Ons geld ontcijferd

De Algemene Rekenkamer is onafhankelijk en onderzoekt of de rijksoverheid jouw belastinggeld zinvol en volgens de regels heeft uitgegeven.

Hoeveel heeft de rijksoverheid in 2023 uitgegeven?

€ 390miljardDat is € 12.359per seconde

Ontdek hoeveel belasting jouw type huishouden ongeveer heeft betaald en hoeveel het ontving.

Hoe oud is degene die het meest verdient in jouw huishouden?

Uitgaven rijksoverheid

Bij het bedrag van € 390 miljard wordt er uitgegaan van de uitgaven van de rijksoverheid zoals er ook in andere landen in Europa gerekend wordt. Dit bedrag staat ook in het jaarverslag van de rijksoverheid. De Algemene Rekenkamer onderzoekt een hoger bedrag. Het verschil tussen de bedragen komt bijvoorbeeld door studieleningen en sociale fondsen. De cijfers in deze webapp gaan over dit hogere bedrag.

Waar betaal je belasting voor?

Loon- en inkomstenbelasting
Je betaalt ieder jaar belasting over je loon, je uitkering of je verdiensten. Dat heet inkomstenbelasting.

Btw
Je betaalt btw over alles wat je in de winkel koopt. En over de rekening van bijvoorbeeld de loodgieter of de dierenarts.

Accijnzen en andere heffingen
Verder betaal je accijns als je drank koopt of benzine tankt. Of als je bijvoorbeeld belasting betaalt voor het gebruik van je auto.

Meer weten? Bekijk het onderzoek van het SCP.

Wat krijg je terug voor de belasting die je betaalt?

Voor het geld dat we met elkaar aan de overheid betalen, krijgen inwoners van Nederlanders veel terug. Niet elk huishouden krijgt dezelfde hoeveelheid terug.

De overheid zorgt bijvoorbeeld dat er scholen zijn voor kinderen. En dat mensen gebruik kunnen maken van zorg als ze dat nodig hebben.

Ook kunnen mensen huurtoeslag krijgen als ze een laag inkomen hebben. Of een uitkering als ze werkloos worden of niet meer kunnen werken door ziekte. En wie een eigen huis heeft, krijgt belastingvoordeel.

Meer weten? Bekijk het onderzoek van het SCP.

Hoe wordt dit berekend?

Dit is uitgerekend door het Sociaal en Cultureel Planbureau. Dat onderzoek is uit 2017. Inmiddels is er veel veranderd, maar de cijfers geven nog wel een behoorlijk beeld van hoeveel je ongeveer ontvangt en betaalt.

Door jouw antwoorden op de vragen val je in een groep. Mensen in die groep betalen ongeveer het bedrag dat je ziet. Het is de optelsom van de belasting over hun inkomen, de btw over hun boodschappen enzovoort.

Het kan zijn dat je meer krijgt dan je betaalt. Bijvoorbeeld omdat je veel gebruik maakt van zorg, of kinderen hebt.

Meer weten? Bekijk het onderzoek van het SCP.

Waarom is dat?

De Algemene Rekenkamer controleert het geld dat de rijksoverheid zelf uitgeeft.
Een deel van het geld voor de zorg en de sociale zekerheid hoort daar niet bij.
Voorbeelden zijn de AOW en de WW-uitkeringen.
Want de zorg wordt vooral betaald via de zorgpremies. En uitkeringen zoals de AOW worden vooral betaald uit de sociale premies. Iedereen met een inkomen betaalt mee aan die premies. Dat zie je bijvoorbeeld op je loonstrook.

Voor de zorguitgaven en de uitkeringen wordt niet door de Algemene Rekenkamer gecontroleerd of dit geld volgens de regels is uitgegeven.

Volgens de regels

De overheid moet ons belastinggeld volgens de regels uitgeven. Wat zijn dat voor regels?

Een belangrijke regel is dat ministers geen geld mogen uitgeven zonder toestemming van de Tweede Kamer.

Een andere belangrijke regel is dat ministers voldoende controles doen om misbruik te voorkomen.

Hoe erg is dat?

We willen natuurlijk dat de rijksoverheid al ons belastinggeld volgens de regels uitgeeft. Maar mensen die op een ministerie werken maken net als ieder ander weleens een fout.

Van 99% van de uitgaven wordt verwacht dat naleving van regels niet ter discussie mag staan. Als de Rekenkamer ziet dat meer dan 1% van de uitgaven niet volgens de regels zijn, volgt een negatief oordeel.

In 2023 was 99,7% van het geld uitgegeven zoals het moet. Dus dat is goed.

Verbetering bij Defensie nodig

De Algemene Rekenkamer onderzocht of militaire objecten goed worden beveiligd. Denk aan wapensystemen, radarinstallaties en datacentra. De beveiliging was niet goed genoeg. Ook is er geen goed overzicht over deze spullen. Door deze problemen kan Defensie minder goed het werk doen.

Dit is al een aantal jaren het geval. En dit kan (ernstige) gevolgen hebben voor de veiligheid van Nederland of die van de bondgenoten

Verbetering Binnenlandse Zaken

Dit ministerie is verantwoordelijk voor veel verschillende taken, waaronder het handelen van de overheid en de volkshuisvesting. Het kost vaak een aantal jaar om zaken die niet goed gaan op te lossen. Dit ministerie heeft binnen drie jaar veel problemen opgelost. Dat is een goede prestatie. Voorbeelden zijn beveiliging van de IT, en een goede werking van de systemen rondom de basisregistraties.

Inkopen en inhuren

Veel ministeries hebben het kopen van spullen en inhuren van mensen nog niet op orde. En dat is wel belangrijk voor de minister om waar voor het geld te krijgen. En voor bedrijven om een eerlijke kans te krijgen.

Er zijn fouten gemaakt bij het inhuren van mensen bij de afdeling Toeslagen. Ook het afsluiten van contracten voor onderhoud aan bruggen en snelwegen gaat niet altijd goed.

Er zijn een aantal oorzaken voor de problemen met het inkopen. De regels zijn ingewikkeld en worden niet altijd toegepast. Ook regelen de ministeries het inkopen allemaal op hun eigen manier.